Zelfstandig ingenieursbureau voor lichtontwerp & lichtplanningKleurtemperatuur in kelvin
De lichtkleur wordt aangegeven met de (gecorreleerde) kleurtemperatuur in kelvin. Hoe hoger de waarde, hoe koeler het licht oogt. Lichtbronnen worden in drie groepen ingedeeld [1]:
| Benaming | Kleurtemperatuur | Effect |
|---|---|---|
| Warmwit (ww) | tot 3.300 K | gezellig, behaaglijk |
| Neutraalwit (nw) | 3.300–5.300 K | zakelijk |
| Daglichtwit (dw) | boven 5.300 K | koel, nuchter |
Ter vergelijking: daglicht bij bewolkte hemel ligt rond 6.500 K [1].
Kleurweergave: Ra of CRI
De kleurweergave-index Ra (Engels CRI) beschrijft hoe natuurlijk kleuren en huid ogen in het licht van een lamp. De beste waarde is 100; hoe lager de waarde, hoe slechter kleuren worden weergegeven [2]. Op lampen staat vaak een driecijferige code: het eerste cijfer staat voor de kleurweergave, het tweede en derde voor de kleurtemperatuur. Voorbeeld: "930" betekent Ra 90–100 bij 3.000 K, "840" Ra 80–89 bij 4.000 K [2].
Verblinding en UGR
Directe verblinding ontstaat wanneer te heldere lichtgevende vlakken in het gezichtsveld liggen. Voor binnenruimtes wordt die beoordeeld volgens de UGR-methode (Unified Glare Rating) van de Internationale Commissie voor Verlichting CIE, die alle armaturen van een installatie en de helderheid van wanden en plafonds meeneemt; hoe lager de waarde, hoe minder verblinding [3]. De grenswaarden van de werkplekkennorm EN 12464-1 vormen de reeks 16, 19, 22, 25 en 28 [4]. Lezen, schrijven en beeldschermwerk behoren tot de taken met een strenge grenswaarde [4].
Belangrijk: een "UGR<19" op het datasheet geldt alleen voor een standaardruimte. Of de grenswaarde in uw eigen ruimte wordt gehaald, blijkt pas uit de UGR-tabel van de fabrikant in combinatie met ruimtegrootte en reflectiefactoren [3].
Wat de EU voorschrijft: ecodesign
Sinds 1 september 2021 gelden voor lichtbronnen de ecodesign-eisen van Verordening (EU) 2019/2020 [5]. Ze vereisen onder meer een kleurweergave-index van minstens 80 – met uitzonderingen, bijvoorbeeld voor buiten- en industriële toepassingen –, kleurconsistentie binnen een MacAdam-ellips van zes stappen, flikkering PstLM ≤ 1,0 en een stroboscopisch effect SVM ≤ 0,4 bij vollast; het stand-byvermogen mag niet hoger zijn dan 0,5 W [5]. Dit zijn minimumnormen – voor woonruimtes loont het om erboven te zitten.
Checklist voor de aankoop
- Kleurtemperatuur passend bij de ruimte (wonen meestal 2.700–3.000 K)
- Kleurweergave Ra ≥ 90 voor woonruimtes
- Dimbaarheid en een compatibele dimmer
- Verblindingswering: diepliggende lichtbron, honingraatrooster of opaal afdekking
- Lichtstroom in lumen vergelijken in plaats van watt
- Let op de beschermingsgraad (IP) voor badkamer en buiten
- Weinig flikkering: waarden voor PstLM en SVM in het gegevensblad controleren
- Kleurconsistentie: MacAdam-stappen (SDCM) – hoe kleiner de waarde, hoe gelijkmatiger meerdere armaturen ogen
Veelgestelde vragen
Wat betekent 2700 K op de verpakking?
De lamp geeft warmwit licht, vergelijkbaar met een klassieke gloeilamp.
Is Ra 80 voldoende?
Voor gangen, kelders en bijruimtes wel. Voor woonruimtes, keuken en badkamer adviseren wij Ra 90 of meer.
Wat betekent SDCM of MacAdam-stap?
De waarde beschrijft hoeveel de lichtkleur van afzonderlijke lampen van elkaar mag afwijken. Hoe kleiner ze is, hoe gelijkmatiger het licht van meerdere armaturen naast elkaar oogt.
Bronnen (in het Duits)
- licht.de – Lichtlexikon: Lichtfarbe
- licht.de – Farbwiedergabe
- licht.de – Blendung und UGR
- ZVEI/licht.de – Positionspapier UGR-Verfahren
- EUR-Lex – Verordnung (EU) 2019/2020 (Ökodesign Lichtquellen)
Auteur: Paul Rostand Ndjeundoun, M.Sc. (Hons), gecertificeerd lichtexpert (LiTG), Registered European Lighting Expert · Stand: november 2026. Normwaarden zijn zorgvuldig onderzocht, maar vervangen niet het raadplegen van de geldende normuitgave.